• image
  • image
  • image
  • image
Previous Next

GreekEnglish

 

Aνάληψης ευθύνης

«Ένας κούκος φέρνει την άνοιξη»

Τι γίνεται με το θέμα της ανάληψης ευθύνης γενικότερα; Πώς αντιλαμβανόμαστε το θέμα ως πολίτες, επαγγελματίες, δάσκαλοι, γονείς, κόρες, γιοί, σύντροφοι και μέσα από όποιον άλλο ρόλο καλούμαστε να παίξουμε βιώνοντας τη ζωή μας;

Αναλαμβάνουμε την ευθύνη που μας αναλογεί; Και αν ναι ισορροπημένα ή άνισα; Και εις βάρος ποιού;  Του εαυτού ή του άλλου; Και αν όχι ποιος ευθύνεται για ότι συμβαίνει; Ευθύνεται κάποιος, κάτι ή στην τύχη γίνονται όλα; Πώς θα εμπνεύσουμε την ανάληψη ευθύνης στα παιδιά μας; Ερωτήματα που χρειάζεται να απασχολήσουν τον σκεπτόμενο.

Σπουδαία λέξη η ευθύνη! Και ετυμολογικά είναι σπουδαία μιας και προέρχεται από το ρήμα «ιθύνω» που θα πει κατευθύνω,  διέπω, καθοδηγώ, κυβερνώ.  Άρα το να «αναλαμβάνω την ευθύνη μου» είναι σαν να αναλαμβάνω να κατευθύνω, να ρυθμίζω (διέπω = ρυθμίζω, κανονίζω, καθορίζω), να καθοδηγώ και να κυβερνώ τη ζωή μου και ότι αυτή εμπεριέχει.  Καλό δεν ακούγεται; Απροσμέτρητη η σοφία που περικλείεται στην Ελληνική γλώσσα.  Ανεκτίμητη η αξία των λέξεων. Αν μπορούσαμε μόνο τις έννοιες να συλλογιζόμασταν και να εφαρμόζαμε θα είχαμε αναγάγει το επίπεδο της ζωής μας σε άλλες βαθμίδες συνειδητότητας.

Μετά λοιπόν αυτόν τον πρόλογο ουσίας ας αναλογιστούμε πόσο αυτή η πολύπαθη ευθύνη και πολύ περισσότερο η ανάλυψή της δοκιμάζεται σε όλα τα επίπεδα.

Ένας από τους λόγους που η οικονομία καθώς και η ηθικές αξίες των Ελλήνων δοκιμάζονται είναι το ότι κανένας δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για τίποτα.  Για όλα ευθύνονται οι άλλοι.  Φταίνε οι πολιτικοί. Φταίνε οι παλαιότεροι ή νεώτεροι, οι αριστεροί ή οι δεξιοί, οι Παναθηναϊκοί ή οι Ολυμπιακοί, οι Αμερικάνοι, οι Ρώσοι, αυτοί που μας ψεκάζουν, οι ιθύνοντες, οι ειδήμονες, οι ψηλοί και οι κοντοί, οι ξανθοί και οι μελαχρινοί, οι άνδρες ή οι γυναίκες και οι αντιθέσεις δεν έχουν τελειωμό.    Αν συνέβαινε κάτι μαγικό και η ευθύνη μεταφερόταν στην μονάδα τα πράγματα θα άλλαζαν μαγικά.

Τι φταίει που ο μέσος Έλληνας θεωρεί ότι την ευθύνη για όλα την έχουν οι άλλοι; Ποιος τον οδήγησε σ’ αυτό το συμπέρασμα; Είναι παρατηρημένο πως ακόμη και κάποιοι που ξεκινούν να θεωρούν την προσωπική ευθύνη σημαντική, στην πορεία αφήνονται στη συλλογική ευθύνη και χάνονται κι αυτοί μέσα στη μαζική αντίληψη περί του ότι «ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη».  Και όμως την φέρνει! Και την φέρνει και χωρίς καν να το καταλάβει.  Ένας χρειάζεται για να αλλάξει το βάρος επιρροής της κρίσιμης μάζας. Ένας! Μπορεί να είσαι εσύ.  Ναι ΕΣΥ.

Όταν ο Γκάντι έλεγε «Γίνε η αλλαγή που θέλεις να δεις να γίνεται στον κόσμο» ήξερε πως η ανάληψη ευθύνης ήταν το βασικό κριτήριο για την αλλαγή.  Έχουν περάσει κοντά 70 χρόνια από τον θάνατό του και ακόμη η ανθρωπότητα δοκιμάζεται χωρίς να έχει αντιληφθεί το μεγαλείο αυτής της φράσης. Τι εμποδίζει τον μέσο άνθρωπο να το εφαρμόσει γιατί δεν πιστεύω ότι υπάρχει νοήμων άνθρωπος που δεν αντιλαμβάνεται τη σοφία που κρύβεται στα λόγια αυτά. 

Τι εμποδίζει κάποιον να ενεργήσει σαν να ευθύνεται ο ίδιος για ότι τον απασχολεί και πέραν των προσωπικών του ώστε να επεκταθεί και στα συλλογικά εφαρμόζοντας τη ρήση;

Ίσως ή άγνοια. Είναι γνωστό ότι κανείς δεν μιλά για τη σπουδαιότητα της ανάγκης αυτής. Από νωρίς συνηθίζουμε να λέμε πόσο ευθύνεται ο άλλος ακόμη και για τα δικά μας συναισθήματα.  Αν ρωτήσεις 10 ενήλικες ποιος ευθύνεται π.χ. για το θυμό του και οι 10 τις περισσότερες φορές θα πουν πως φταίει εκείνος ο άλλος που κάνοντας αυτή τη λάθος συμπεριφορά αυτός θύμωσε.  Κανείς ποτέ δεν του εξήγησε πως την ευθύνη του συναισθήματός του την έχει ο ίδιος και πως αν αναλάβει αυτή την τόσο σημαντική ευθύνη θα αποφασίσει να το ξανασκεφτεί αν θα θυμώσει γιατί ο θυμός του έχει αντίκτυπο τις περισσότερες φορές στον ίδιο και όχι στον αίτιο του θυμού του.   Για να μπορέσει να το αντιληφθεί αυτό κανείς χρειάζεται αρκετός δρόμος μέσα στα χωράφια της αυτογνωσίας και παράλληλα χρειάζεται τόλμη και αποφασιστικότητα για να πάρει τη ζωή του στα χέρια του.  Θέλει χρόνο να αντιληφθεί πως όσο παραχωρεί στον άλλον την ευθύνη του δικού του συναισθήματος, τόσο θα είναι έρμαιο των συμπεριφορών, των επιλογών και των αποφάσεων του άλλου και όχι του εαυτού του.  Ποιος θα το μάθει αυτό στο παιδί;  Αν δεν το κάνει η οικογένεια, ή το Σχολείο πού θα βρει το κουράγιο και το ερέθισμα να μπει σ’ αυτά τα βαθιά νερά;  Μεγάλη η ευθύνη του γονιού λοιπόν.  Ας την αναλάβει.

Βασική και ουσιαστική αιτία είναι η μίμηση.  Ο άνθρωπος ως μιμητικό ον που είναι, μαθαίνει από πολύ νωρίς να ζει βασισμένος στο παράδειγμα των όσων βλέπει.  Το νήπιο παρακολουθεί αυτά που κάνουν οι άλλοι γύρω του και παρόλο που κάποιες φορές αντιλαμβάνεται πως άλλα λένε και άλλα κάνουν, το παράδειγμα είναι τόσο ισχυρό και επαναλαμβανόμενο που δεν του επιτρέπει να καταγράψει αυτά που ίσως του λένε αλλά μόνον αυτά που βλέπει να κάνουν.  Το παράδειγμα λοιπόν ως βασική αιτία για να εκλείψει θα πρέπει να γίνει μια ουσιαστική αρχή.  Επειδή το να πιστέψουμε πως ξαφνικά μια μέρα όλη η κοινωνία θα αρχίσει να ενεργεί όπως χρειάζεται αναλαμβάνοντας όλοι την ευθύνη που τους αναλογεί είναι ουτοπικό, είναι σημαντικό να δούμε την εφαρμογή στην προσομοίωση της μικρής κοινωνίας που είναι η οικογένεια. Η οικογένεια αποτελείται από τους γονείς και τα παιδιά. Θα μπορούσαμε να αρκεστούμε στην αλλαγή έστω του ενός για να προκύψει η διαφορά.  Ο αφυπνισμένος γονιός θα μου πείτε ήδη αποτελεί τη διαφορά πώς θα προσκαλέσουμε ή θα προκαλέσουμε τον άλλον εκείνον που δεν ιδρώνει το αυτί του;  Δεν θα περιμένουμε από αυτόν.  Θα περιμένουμε όμως από εσένα. Ναι εσένα που διαβάζεις αυτές τις γραμμές και είσαι γονιός.  Γίνε η αλλαγή που θέλεις.  Γίνε το παράδειγμα για το παιδί σου.  Ανάλαβε την ευθύνη που σου αναλογεί σε απλά καθημερινά πράγματα και είναι ήδη αρκετό.  Μη βιαστείς να πεις «Μα το κάνω».  Δεν το κάνεις αρκετά.  Χρειάζεται κι άλλο. Πιο συνειδητά. Πιο συχνά. Πιο αποφασιστικά.

Δεύτερος νόμος που επηρεάζει την ελλιπή ανάληψη ευθύνης είναι η μη συνειδητοποίηση του αντιθέτου.  Συχνά επειδή ο ευρύτερος κοινωνικός ιστός δεν αναγνωρίζει την σπουδαιότητα αυτής  της ανάγκης, αφηνόμαστε χαλαροί στη τύχη της ευκαιριακής απόφασης.  Δεν αναγνωρίζουμε πως μια απόφασή μας μπορεί να αφορά ολόκληρο τον περίγυρο ακόμη και τον πλανήτη και συνεχίζουμε την τυχαία έως και βλαβερή συνήθεια.  Η συνήθεια λοιπόν μαζί με την μη συνειδητοποίηση της ανάγκης μας κρατούν δέσμιους των κινήσεων που υποθάλπουν την έλλειψη ανάληψης ευθύνης. 

Σπουδαιότατη αιτία επίσης, η βαθιά εγγεγραμμένη πεποίθηση ότι «ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη». Αν μείνουμε σ’ αυτό η άνοιξη δεν θα έρθει ποτέ. Αν όμως τολμήσουμε ως Ο κούκος που ΘΑ ΦΕΡΕΙ την άνοιξη, μπορεί και να την φέρουμε.  

Γίνεται να διδάξεις κάτι όταν δεν το κατέχεις; Όχι βέβαια. Άρα εμείς οι γονείς οφείλουμε κατ’ αρχήν να εκπαιδεύσουμε τους εαυτούς μας στο αξίωμα. «Εγώ είμαι υπεύθυνος για την αλλαγή του κόσμου» Αν το αναλάβουμε μπορεί και να καταφέρουμε να το διδάξουμε.  Αυτό απαιτεί διεύρυνση συνείδησης, άπλωμα της σκέψης, τόλμη να διαφοροποιηθείς, αγάπη στη ζωή, ελπίδα και πίστη, αποφασιστικότητα, ξεβόλεμα και κυρίως ανάληψη ευθύνης.  Χρειάζεται να αναλάβουμε την ευθύνη που μας αναλογεί. Σε άλλες κοινωνίες το έχουν ήδη καταφέρει σε ένα καλύτερο ποσοστό. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος.  Τους δοκιμάσαμε τους άλλους.  Δεν οδηγούν πουθενά. Ένας ένας αργά και βασανιστικά θα δούμε να ξημερώνει η άνοιξη.  Θα δούμε το Φως που εμπεριέχει η ανάληψη ευθύνης.  Αρκεί να το κάνουμε όμορφα, προσεκτικά και σβέλτα.

Ερατώ Χατζημιχαλάκη – Οικογενειακή Σύμβουλος

www.allazo.gr     www.elpidohori.gr

   
   

 

 

 

 

Continuing on this website you accept the use of cookies on your device as described in politics cookies. Read More